PREVODI SNA ZA LJUBAV MAGIJE – IVAN ŠKRABE I NJEŽNOST DIVLJEG BILJA

Dugo je Ivan Škrabe u ovom svetu. Nešto preko četiri desetleća pod tim imenom, a stolećima, milenijumima čak u drugim identitetima, s drugim imenima i manifestacijama ličnosti. Poeziju iz njegove prve knjige Nježnost divljeg bilja potpisao je Škrabe, ali ju je ispisala drevna svest koja se uvek iznova rađa, boravi s nama, odlazi i preporađa. Škrabeove pesme ispevavao je njegov daleki toltečki predak u Teotivakanu, šaman sa Altaja, monah iz Nepala, stari učitelj u Hunanu, svami u Radžastanu, Lakota vrač u Dakoti, Aboridžin na planini Agastas, njegove stihove izgovarala je prehrišćanska i preislamska duhovnost, proizašla iz primordijalnog Sna kao građe za sve oblike stvarnosti i nebrojene iluzije iste te stvarnosti. Duboko uronjena u mitsko mišljenje i osećanje, ova lirika s mnogo neusiljenog šarma i izvorne sigurnosti u iskazu, ujedno tradicionalna, svevremena i savremena, obraća se čitaocu s bratskom toplinom i prastarom porukom da smo svi deo istog sna i da su naše različitosti tek nužna varka koja ne bi trebalo da nas toliko udaljava jedne od drugih.

„Pustit ću glas / tu ranjenu pticu / staru kao san” – toliko je toga zapretano već u malom tristihu koji je odabran za moto knjige. Glas, ptica i san – simboli su koji se u Nježnosti divljeg bilja pojavljuju kao integralna komponenta pevanja, kao znakovni stubovi uzeti iz baštine čovečanstva, karakteristični za sve duhovne tradicije arhajskog sveta. Knjiga se otvara zapisom Iz tame prema svjetlu, s naslovom koji je šifra duhovnog sazrevanja u indijskoj kulturi i stihom koji namah aktivira mitološku situaciju onoga koji je odabrani, čije rođenje prate blagoslov čuda i pažnja znalaca magičnih pojava: „na kolijevci mog rođenja / žena iz šume pjevala je”. Iz takve arhetipske pozicije Škrabe peva o paloj prirodi čoveka, koja se neprestano otkupljuje dobrotom, ljubavlju prema svemu što diše, strpljenjem i beskrajnim razumevanjem za sve aktere ove čudesne stvarnosti. „Ponesi mudrost ptica / snagu životinja”, govori pesnik, pominje se „utjehe breze” i „nježnosti divljeg bilja”, „topline zemlje”, drveća koje peva i „srca ljiljana”, fauna i flora u njegovim pesmama nisu ambijent i dekorativnost, nego su ravnopravni učesnici čovekove drame, s kojima on deli vazduh, vodu, zemlju i san. Kuda god da se udari u ovoj poeziji, ma kojim putem da se pođe, mora se stići do drevnog znanja, „zapisa plemena / prvih čarobnjaka”, dok dete s početka raste kao kulturni heroj Džozefa Kembela i u poemi Objava sna, prema kraju knjige, javlja se kao „veliko dijete / taj prevoditelj sna / rođen za ljubav magije”.

Fotografija Zorana Orlića

Ivan Škrabe je pesnik lekovitosti i vere, s proročkim viđenjem i isceliteljskim darovima, koji poziva druge da poveruju, mantričnim ponavljanjima koja su uobičajena za sakralne i magijske radnje starih duhovnih praksi: „svojim će riječima promijeniti svijet / svojim će riječima promijeniti svijet / svojim će riječima promijeniti svijet / vjerujte u dolazak / velikog djeteta”. Iako se čini toliko ukorenjenim u starini da je sasvim nezainteresovan za takozvani moderni svet, pesnik upravo iz prošlosti koju mistično poznaje kao da je neposredno učestvovao u njoj, tumači našu savremenost i svakodnevlje: „ludi propovjednici / močvare društvenih mreža / neće biti mirni / sve dok ne zakuhaju / građanski rat // nepismenoj sirotinji / za Božić će kupiti / mobitele i mitraljeze // drevni šamani / davno su predvidjeli / manipulaciju ogledalaca / o taj stari trik / u novom ruhu.”

Dugo je Ivan Škrabe u ovom svetu. Autentičan zato što dolazi od iskona. Svoj zato što pripada svima. Kao zagrebački kantautor, u više navrata snimao je na desetine svojih pesama i nikada ih nije objavio, niti im se kasnije vraćao. Uvek bliži Fredu Nilu, nego Bobu Dilanu, imao je Škrabe svoje lične delfine koji su mu bivali važniji od linearne muzičke karijere. Samim tim, njegov književni prvenac Nježnost divljeg bilja vredniji je i veći. Nije to samo objava jedne male knjige, među nebrojenim štampanim delima sadašnjice, nego je to objava one svesti koja je hiljadama godina dolazila među ljude kada sasvim izgube put, smisao i svrhu, da ih isceli i da ih povede ka nečemu što im neprestano izmiče jer traže na pogrešnim mestima, a što jednom rečju prepoznajemo kao – Ljubav.

U Novom Sadu, po povratku iz Zagreba,

23. aprila 2026.

 

Sandorf, Zagreb, 2026 (urednik: Matko Abramić)